اعاده كن تا صددرجه مصلحت همه‌اش نصيب تو شود . خلاصه خواننده را دردسر ندهيم جان كلام ما اينست كه مسئله اجزاء در مورد اوامر اضطراريه از مسائل بديهيه عقليه نيست تا جاى چون و چرا و كنكاش و علت‌جوئى و فلسفه‌يابى نباشد بلكه حتما اين گفتار فقهاء و فتواى مشهور رمزى و سرى دارد كه بايد آن فلسفه را جستجو كنيم و بيابيم : مىفرمايد : در تعبيرات بزرگان چهار وجه براى اين فتواى به اجزاء ذكر شده كه هريك از اين‌ها صلاحيت دارند كه مستند و مدرك قول به اجزاء باشند و ما تمام آنها را براى شما ذكر مىكنيم . 1 - فلسفهء ورود احكام اضطراريه چيست ؟ اين احكام به منظور تخفيف دادن بر مكلفين و آنها را در وسعت قرار دادن و آسان گرفتن بر آنان است در رسيدن به مصالح احكام واقعيه اوليه‌اى كه فعلا متعذر شده يعنى شرع مقدس نخواسته زياد سخت‌گيرى كند و الا و لابد مكلف را مجبور كند كه تو حتما بايد نماز با وضو بخوانى بلكه فرموده : اگر دسترسى به آب نداشتى بوسيلهء طهارت ترابيه ( تيمم ) نماز بخوان تا مصلحت واقعيه نماز را بدست آورى و اساسا بناى شرع مقدس در همه جا حتى نسبت به احكام واقعيه اوليه ، بر آسان گرفتن و دست مكلفين را باز گذاشتن است ؛ همان گونه كه در آيات و روايات مىخوانيم : يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ يا فرموده : ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ و يا مىخوانيم « ان دين الله سهلة سمحة و يا فرموده : لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » . بفرمودهء شيخ صدوق ( ره ) در اعتقاداتش « اعتقاد نافى التكليف هو ان اللّه تعالى لم يكلف عباده الادون ما يطيقون كما قال تعالى لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها و الوسع دون الطاقة و قال الصادق ( ع ) و اللّه ما كلف الله العباد الادون ما يطيقون لانه انما كلفهم فى كل يوم و ليله خمس صلاة و كلفهم فى السنة صيام ثلثين يوما و كلفهم فى كل مائة دراهم خمسة دراهم و كلفهم فى العمر حجة واحدة و هم يطيقون اكثر من ذلك » . ( 1 )

--> ( 1 ) شرح باب حادى عشر ص 68 و 69 بخش رسالهء اعتقادات صدوق .